• انتشار: 23 ژوئن 2021
  • ساعت: 14:05
  • سرویس: برگزیده ها
  • کدخبر: 59770
پرینت

نگاهی به اظهارات اخیر امرالله صالح در مورد جنگ در افغانستان

آقای صالح هم در مخالفت با طالبان صراحت لهجه داشته و هم پیشینه نظامی و امنیتی طولانی‌ای در این افغانستان دارد. سخن ایشان در مورد اهمیت داشتن عقبه نظامی، یا استحکام مواضع و پشتیبانی لجستیکی و نظامی در «جنگ‌های کلاسیک» و اینکه طالبان فاقد آن هستند؛ می‌تواند درست باشد. بدون داشتن عقبه نظامی، سربازان خط‌شکن و نیروهای پیش‌رونده دشمن به‌راحتی قیچی شده و ضربات سنگینی را متحمل خواهند شد.

بعد از افتادن نزدیک به بیست ولسوالی در مدت کمتر از دوهفتم به دست طالبان، امر‌الله صالح معاون اول رئیس‌جمهوری افغانستان بعد از مدت‌ها در نوشته کوتاهی به مردم توصیه کرده است تا گول تبلیغات طالبان را نخورند. او در این نوشته ادعا کرده است که آنچه طالبان در این چند روز به تصرف خود درآورده‌اند، ازنظر نظامی هیچ ارزشی نداشته و در حقیقت مناطق باریکی است که این گروه بدون داشتن عقبه نظامی به آن دست پیداکرده است. معاون اول رئیس‌جمهور پیش‌بینی کرده است که ضربات سختی به خاطر این اشتباهات نظامی طالبان و پیشروی بدون عقبه به آن‌ها وارد خواهد آمد.

چند نکته‌ای در مورد نوشته اخیر آقای صالح در صفحه فیس‌بوکش قابل‌ذکر است که به آن می‌پردازیم:

  1. آقای صالح هم در مخالفت با طالبان صراحت لهجه داشته و هم پیشینه نظامی و امنیتی طولانی‌ای در این افغانستان دارد. سخن ایشان در مورد اهمیت داشتن عقبه نظامی، یا استحکام مواضع و پشتیبانی لجستیکی و نظامی در «جنگ‌های کلاسیک» و اینکه طالبان فاقد آن هستند؛ می‌تواند درست باشد. بدون داشتن عقبه نظامی، سربازان خط‌شکن و نیروهای پیش‌رونده دشمن به‌راحتی قیچی شده و ضربات سنگینی را متحمل خواهند شد. خصوصاً اینکه نیروهای مدافع از پشتیبانی هوایی برخوردار بوده و به‌ویژه نیروهای هوابرد و چترباز هم استفاده کند. طالبان هم‌اکنون یک نیروی پارتیزانی و غیرمنظم‌اند و تا هنوز توانایی آن را نیافته‌اند که تهدید جدی و غیرقابل‌بازگشت را متوجه دولت مرکزی در مناطق مهم شهری افغانستان سازند.

اما آنچه آقای صالح آن را فراموش کرده و یا عمداً نخواسته به آن بپردازد، ماهیت چریکی جنگ‌هایی است که فعلاً در افغانستان از سوی طالبان انجام می‌شود. نیروهای طالبان برخلاف نیروهای ارتش‌های کلاسیک و رعایت اصول جنگی که در دانشگاه‌های نظامی تدریس می‌شود، اصل را بر تحرک گذاشته و حتی‌المقدور تلاش می‌کنند که از شیوه‌های نبرد پارتیزانی و یا «بزن و فرار کن» استفاده ‌کنند. ما عملا شاهد جنگ جبهه‌ای و رویارویی دو ارتش کلاسیک نیستیم. برای طالبان همین‌که بر پایگاه نظامی تسلط یافته و چند عکس یادگاری هم ازآنجا بگیرد، کفایت می‌کند. به همین علت، کمتر دیده‌شده است که سربازان طالب استحکامات تصرف‌شده را حفظ کرده و از آن برای مقاصد بعدی نظامی استفاده کنند. سربازان این گروه گویا از نگهداری این مناطق ناامید بوده و با آتش کشیدن استحکامات اداری و نظامی آن‌ها را به‌عمد تخریب می‌کنند. تاکنون نیروهای این گروه سعی زیادی داشته است که با استتار و حملات ناگهانی و بدون اینکه سعی در نگهداری مناطق نظامی تصرف‌شده داشته باشند، به جنگ خود ادامه داده و به این صورت با واردکردن تلفات و خسته کردن نظامیان افغانستان، آن‌ها را زمین‌گیر کنند. طالبان با درگیر کردن اردو و پولیس افغانستان در جغرافیای بسیار بزرگ از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب، اکثر ظرفیت‌های اردو  و نیروهای امنیتی را مشغول نگهداشته است. به همین خاطر جنگی که ما شاهد آن هستیم، از نوع جنگ‌های دو ارتش منظم نیست، بلکه درگیر شدن یک ارتش با دسته‌های کوچک نظامی است که مکان و آدرس مشخصی ندارند.

با این توضیحات، اگر از زاویه دیگری نگاه کنیم، حرف آقای صالح درست است و طالبان واقعاً در یک نبرد کلاسیک و جبهه‌ای، فاقد عقبه نظامی است. این گروه نه از پشتیبانی آتش سنگین توپخانه برخوردارند، نه از پشتیبانی هوایی استفاده می‌برد و نه توانایی دفاع از حریم هوایی خود را دارد. بنابراین برای یک ارتش کلاسیک عقب راندن طالبان از شهرها و روستا کار ساده‌ای است، منتها مشکل وقتی پیش می‌آید که این نیروها به کوه‌ها پناه برده و به شیوه‌های چریکی روی بیاورند. آنگاه نبرد با چنین گروه‌هایی برای هر ارتش جهان بسیار سخت هزینه‌بر خواهد بود؛ چیزی که عملا ما در افغانستان شاهد آن هستیم. نویسنده به‌طور مشخص به یاد ندارد که یک ارتش کلاسیک توانسته باشد با استفاده از نیروهای نظامی یک سازمان چریکی را کاملاً از بین برده باشد، مگر اینکه کار به مصالحه کشیده و به این طریق آن گروه اسلحه خود را بر زمین گذاشته باشند.

  • آنچه آقای صالح در مورد آن اظهار نگرانی کرده و کاملاً هم درست و به‌جا است، «استفاده تبلیغاتی طالبان» از این وضعیت است. اگر به واقعیت نگاه کنیم، نباید گول تبلیغات طالبان را خورد؛ چون، ازنظر جمعیت، طالبان بر بخش کوچکی از مردم افغانستان فرمانروایی می‌کنند. هیچ شهر و ولسوالی بزرگ و پرجمعیت تا هنوز به تصرف کامل این گروه درنیامده است. دو سه بار حمله طالبان بر شهرهای قندوز و غزنی و حتی بر ولسوالی‌های پرجمعیتی چون ولسوالی جاغوری ولایت غزنی، با مقاومت دولت؛ تلفات سنگین و شکست کامل این گروه را در پی داشته است. گویا این شکست‌های سنگین نظامی حاصل از حمله‌بر مناطق پرجمعیت، استراتژی نظامی طالبان را هم دچار تغییرات اساسی کرده است. آن‌ها در این روزها به ولسوالی‌های دورافتاده و کم‌جمعیت که ازنظر نظامی ارزش زیادی ندارند، حمله کرده و آن را تصرف می‌کند. به نظر می‌رسد که دولت عمداً تلاش خود را برای تمرکز بر مناطق پرجمعیت نهاده و چندان میلی هم برای نگهداری ولسوالی‌های دوردست و کم‌جمعیت ندارد. هم‌اکنون اگر ازنظر وسعت خاک نگاه کنیم، طالبان در مناطق زیادی حضور دارند، اما اگر بر اساس جمعیت به قضیه نگاه شود، آنگاه دیده می‌شود که این دولت است که عملا بر بخش بزرگی از جمیعت کشور فرمانروایی می‌کند.
  • باوجوداین، نباید حملات طالبان و پیشروی ذره‌به‌ذره آن‌ها را دست‌کم گرفت. اگرچند به‌راحتی می‌توان فهمید که وضعیت امروز افغانستان با موقعیت نظامی دوران نجیب تفاوت بسیاری دارد، اما این ادامه جنگ‌های فرسایشی مردم و نظامیان را خسته و ذله خواهد کرد. تاکنون شهرهای بزرگ به محاصره درنیامده‌ و طالبان توانایی مسدود کردن مسیرها را به‌طور کامل ندارد. اما اگر این اتفاق بیفتد؛ آنگاه در سایه فساد حاکم بر نظام کنونی افغانستان، وضعیت حکومت شکننده‌‌تر شده و نارضایتی مردم ممکن است که ورق را به هر طرفی برگرداند.

به نظر می‌رسد که هم دولت و هم طالبان به‌خوبی می‌دانند که توانایی شکست کامل همدیگر را ندارند. این مسئله برای جهانیان هم ثابت‌شده است. ازاین‌رو، دو طرف جنگ چاره‌ای جز نشستن پشت میز مذاکرات ندارند. ادامه جنگ‌های کنونی فقط به خاطر این است تا طالبان قدرت چانه‌زنی بیشتری پشت میز مذاکره پیدا کند. اما با دریغ و افسوس، این مردم افغانستان است که روزانه شاهد پرپر شدن عزیزان خود و خاک‌سپاری جوانان خود هستند. در وضعیت صلح؛ فرزندان و جوانان پدران سالخورده خود را به خاک می‌سپارند، ولی در وضعیت جنگی و آنچه ما شاهد آن هستیم، این پدران‌اند که با حسرت و دریغ بسیار، فرزندان جوان خود را به آغوش خاک می‌سپارند.

خامه پرس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.